Dugi Otok – Dzika Perła Adriatyku

Dzikie perły – rzadkie, piękne i cenne dzieło matki natury. To określenie idealnie pasuje do wyspy Dugi Otok w archipelagu zadarskim – prawdziwego klejnotu dla miłośników przyrody.

Jest to wyspa kontrastów, barwnych miejsc, bujnej wegetacji, zapierających dech w piersiach ścian skalnych, cudnych zatok i plaż. Jej długość to 45 km (Dugi Otok = Długa Wyspa), a szerokość wynosi od 1 do 4 km. Najwyższy szczyt – Vela Straža – wznosi się na 338 m n.p.m.

Wyspa była zamieszkała już w epoce kamiennej, obecnie w 12 miejscowościach żyje około 1500 mieszkańców.

Położenie tutejszych miejscowości w naturalnych zatokach świadczy o tym, że w przeszłości miejsca te nie były połączone drogą i dostęp do nich możliwy był tylko łodzią z morza. Dzisiaj po Dugim Otoku można poruszać się samochodem, ponieważ na wyspę regularnie kursuje prom (linia Zadar Gaženica – Brbinj), a przez jej środek biegnie wygodna droga z pięknymi panoramicznymi widokami. Najwygodniej jednak odkrywać to miejsce przemieszczając się rowerem, skuterem lub motorem, które dają lepszą możliwość manewrowania po wąskich i nieutwardzanych drogach wśród dzikiej przyrody.

Dugi Otok oferuje wiele aktywności, takich jak żeglarstwo, trekking, nurkowanie, czy paintball. Warto odwiedzić stanowiska archeologiczne, jak jaskinia Vlakno, gdzie w 2011 r. odkryto szkielet „Najstarszego Dalmatyńczyka Šime” sprzed 11 000 lat.

Park Przyrody Telašćica

Chyba najbardziej znanym punktem turystycznym na wyspie jest Park Przyrody Telašćica. Teren Parku to mozaika: spokojne, czarujące zatoczki, ogromne, zapierające dech w piersiach ściany skalne, lasy sosnowe i dębowe, polany, winnice, gaje oliwne i kamieniste wzgórza z roślinnością śródziemnomorską, która obejmuje tu ponad 400 gatunków roślin, w tym wiele rzadkich i endemicznych. W morzu spotkamy około 250 gatunków roślin i 300 gatunków zwierząt, między innymi piękne czerwone korale czy mięsożerne gąbki.

W Telašćicy swój dom znalazły również osły (około 14 sztuk). Zwierzęta swobodnie spacerują między odwiedzającymi na terenach wokół zatoki Mir i słonego jeziora. Jezioro jest domem dla endemicznego gatunku węgorza zwanego „kajman”, a muł z jego dna ma właściwości lecznicze.

Niedaleko jeziora można się wspiąć na wysokie ściany skalne spadające pionowo do morza. Robią one ogromne wrażenie zarówno gdy stoimy na ich szczycie, jak i kiedy pływamy statkiem u ich stóp. Najwyższa ściana w Parku – Grapšćak – ma 161 m wysokości ponad taflą wody, a największa głębia „pod ścianami” sięga 85 m. To niesamowite cudo przyrody powstało na skutek ruchów tektonicznych, wypychających ogromne pionowe odłamy skał ku górze i jest obecnie miejscem gniazdowania wielu ptaków, w tym sokołów.

Sali i Saljske užance

Niedaleko na północ od Telašćicy znajduje się główna miejscowość wyspy – Sali. Warto się tutaj zatrzymać, zwłaszcza w weekend poprzedzający święto Wniebowzięcia NMP (15.08), ponieważ to wtedy odbywają się znane Saljske užance – uroczystość, którą rozpoczyna piątkowa Rybacka noc z pysznymi świeżymi rybami i owocami morza w menu. Sobota i niedziela zarezerwowane są dla szeregu gier sportowych, zabaw i konkursów, iluminacji w porcie, wyścigów osłów oraz koncertu, którego nie wysłuchacie nigdzie indziej – tzw. Oślej muzyki (Tovareća mužika).

Sali może się pochwalić ponad stuletnią tradycją rybacką, tak więc w każdym domu posiadano róg, który służył do dawania sygnałów podczas połowów. Młodsze pokolenie postanowiło wykorzystać go jako instrument muzyczny. Wszystko zaczęło się jako żart kiedy to w 1960 roku jedna stara panna postanowiła wyjść za wdowca. Ustatkowanie się w późnym wieku nie było powodem do dumy więc starano się utrzymać zaślubiny w tajemnicy. Grupa młodych dowiedziała się o tych planach i śledziła swatów dąc w rogi i hałasując. Aby pozbyć się niewygodnych gości państwo młodzi poczęstowali ich trunkami, a po powrocie do wsi młodzież stwierdziła, że odtąd będą częściej dawali takie koncerty dla własnej przyjemności. Tak powstała Ośla muzyka. Grupa, która ją wykonuje dzisiaj działa jako stowarzyszenie i uświetnia występami wiele wydarzeń w województwie zadarskim i innych częściach Chorwacji.

Warto wspomnieć, że obecnie w Oślej orkiestrze gra się nie tylko na rogach, ale też na bębnach i zabytkowych żelazkach wypełnionych kamieniami, a muzycy noszą ściśle określone stroje. Grupa ma swojego dyrygenta – przewodnika, który kieruje jej pochodem.

Saljske užance kończą się dziwnym i zabawnym zwyczajem. Grupa oślich muzykantów dmąc w rogi wchodzi do morza w porcie w Sali tak głęboko, aż woda sięgnie ich gardeł.

W pobliżu miejscowości można wybrać się na spacer wśród gajów oliwnych. Jeden z nich, tak zwane Saljsko polje, ogłoszony został rezerwatem botanicznym, a rosną w nim drzewa, które liczą sobie nawet 700 lat. Ten oliwny las – jak go nazywają miejscowi – zaczęli sadzić najprawdopodobniej Grecy, którzy byli w przeszłości właścicielami ziemi i nieruchomości w tej okolicy.

Zatoka Brbišćica, Zmajevo Oko i jaskinia Golubinka

Przemieśćmy się teraz bardziej na północ, ku środkowi wyspy Dugi Otok.

Na południowo-zachodnim wybrzeżu, po przeciwnej stronie od miejscowości Brbinj, znajduje się zatoka Brbišćica z niewielką urokliwą plażą. Otoczona skałami i licznymi jaskiniami, nazywana jest również dugootockim parkiem jurajskim, ponieważ w tutejszych skałach osadowych znaleziono mnóstwo skamieniałości. Zatoka i wybrzeże w pobliżu są bardzo atrakcyjne zarówno dla osób snurkujących jak i nurków głębinowych. Do plaży można dostać się łodzią, rowerem, a nawet samochodem. Trzeba jednak liczyć się z tym, że droga jest nieutwardzana i wąska a miejsc do parkowania mało.

Niedaleko od zatoki znajduje się interesujący fenomen przyrodniczy o intrygującej nazwie Zmajevo Oko czyli Oko Smoka. Jest to naturalny basen w skale położony nad brzegiem morza. Ten spory, eliptyczny ubytek w nadbrzeżnych skałach powstał na skutek erozji wapienia. Woda jest tu bardzo głęboka, krystalicznie czysta i błyszczy bajecznymi odcieniami błękitu. Jeśli odważysz się zanurkować odkryjesz podmorskie przejścia, w tym jedno pod ścianą skalną oddzielającą basen od otwartego morza.

Okolica Brbišćicy nie przestaje nas tu jednak zaskakiwać. W pobliżu Zmajevog Oka znajduje się jeszcze jaskinia Golubinka, do której można dostać się wpław lub kajakiem. Po przebyciu wąskiego tunelu wpływa się do bardziej przestronnej komory, w której stropie znajduje się otwór przepuszczający do środka światło słoneczne. Promienie i poruszająca się woda tworzą piękną grę świateł, błysków i cieni wewnątrz jaskini.

Veli Rat – najwyższa latarnia morska Adriatyku

Po wizycie na Velikom Žalu przenosimy się na północ Dugiego Otoku, w pobliże miejscowości Veli Rat.

Tutaj, na północno-zachodnim przylądku wyspy w 1849 roku wybudowano najwyższą na Adriatyku latarnię morską. Ta 42-metrowa budowla utrzymała tytuł największej do dziś. Jej żółta fasada zawdzięcza ponoć swój kolor 100 000 żółtek, które użyto podczas budowy. Latarnia działa pod nadzorem latarnika, który mieszka tu z rodziną i prowadzi nawet wynajem pokoi. Na jej dziedzińcu znajduje się kapliczka św. Mikołaja – patrona marynarzy. Romantyka tego wyjątkowego miejsca przyciąga zakochanych, tak więc w kapliczce nierzadko odbywają się śluby. Przylądek otoczony gęstym lasem sosnowym, z małymi uroczymi plażami żwirowymi i skalistym wybrzeżem nikogo nie pozostawia obojętnym.

Na północ od latarni, w morzu, znajduje się wrak włoskiego statku towarowego Michelle, który osiadł tu na mieliźnie w roku 1983, ponoć wcale nie przypadkiem, ale dla wyłudzenia odszkodowania. Tak czy inaczej, pozostawiono go w tym miejscu jako atrakcję dla nurków. Całymi latami większość statku wystawała ponad powierzchnię morza, więc znalazł się nawet artysta, który w tak niepowtarzalnej scenerii nakręcił teledysk do swojej piosenki. Z czasem wrak tonął coraz głębiej i obecnie z wody wystaje tylko maszt. Jest jednak nadal na tyle płytko, że stanowi doskonałe miejsce do snurkowania.

Sakarun – chorwackie Malediwy

Niedaleko na południe od latarni morskiej zlokalizowana jest jedna z najbardziej znanych i najczęściej fotografowanych plaż Chorwacji – Sakarun, gdzie również organizujemy wycieczki. Wielka zatoka z płytką, ciepłą wodą, otoczona ze wszystkich stron gęstymi lasami przyciąga żeglarzy, jak i tych którzy nie posiadają własnej łodzi. Liczne statki wycieczkowe zabierają turystów do miejscowości Božava, a stamtąd na plażę kursuje pociąg turystyczny. Sakarun posiada ok. 800 m linii brzegowej a jego wybrzeże jest żwirowo-piaszczyste. Dopiero ok. 250 m od brzegu morze nabiera głębokości, a dno zatoki pokryte jest piaskiem. Takie warunki sprawiają, że jest to idealne miejsce dla dzieci i osób nie umiejących lub słabo pływających. Ze względu na wielką popularność chorwackich Malediwów plaża w sezonie bywa zatłoczona, ale z pewnością jest to miejsce, które trzeba zobaczyć.

Wspomniana już wcześniej Božava, jak i położone trochę dalej na południe Dragove kryją jeszcze jedną niespodziankę. W pobliżu tych miejscowości znajdują się bunkry dla wojennych łodzi podwodnych, które obecnie bywają bezpiecznym schronieniem dla żaglówek i statków. Niektóre posiadają dodatkowe przejścia/tunele dostępne z lądu.

Dugi Otok – chorwacka perła, na której otaczający nas krajobraz zachwyca w swoim naturalnym, nie zmienionym ludzką ręką kształtem. Gdzie od wieków żyje się wśród i w zgodzie z przyrodą. Gdzie wciąż nie dotarła nachalna urbanizacja i modernizacja. Gdzie ciało i dusza mogą zwolnić tempo, znaleźć prawdziwe ukojenie i odpoczynek z dala od zatłoczonej codzienności. Tę wyjątkową terapię przyrodą dopełnia zapach tutejszego powietrza.